หลายองค์กรมักเผชิญความท้าทายเดียวกัน คือการรักษาคุณภาพของงานให้ได้มาตรฐาน ขณะเดียวกันก็ต้องบริหารต้นทุนและทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ

คำถามสำคัญคือ องค์กรจะสามารถทำทั้งสองเรื่องไปพร้อมกันได้อย่างไร โดยไม่ต้องเลือกอย่างใดอย่างหนึ่ง

คณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น องค์กรที่ได้รับรางวัล Thailand Quality Class Plus : Operation ประจำปี 2568 เป็นตัวอย่างขององค์กรที่สามารถพัฒนาระบบการปฏิบัติการ (Operation) ให้มีประสิทธิภาพ ควบคุมคุณภาพ และลดความสูญเปล่าได้อย่างเป็นระบบ ผ่านการประยุกต์ใช้แนวคิดและเครื่องมือด้านการบริหารจัดการที่หลากหลาย

1. เริ่มต้นจากการออกแบบกระบวนการด้วย Backward Design

แทนที่จะเริ่มต้นจากขั้นตอนการทำงาน องค์กรเลือกกำหนดผลลัพธ์ที่ต้องการ (Outcome) ให้ชัดเจนก่อน แล้วจึงออกแบบกระบวนการย้อนกลับมา เพื่อให้ทุกกิจกรรมสนับสนุนเป้าหมายเดียวกัน

แนวคิดนี้ช่วยลดปัญหางานที่ไม่ตอบโจทย์หรือหลุดจากเป้าหมาย และลดการแก้ไขงานซ้ำในภายหลัง

2. มองกระบวนการแบบ End-to-End ด้วย SIPOC Model

การบริหารงานที่มีประสิทธิภาพไม่สามารถมองเฉพาะขั้นตอนใดขั้นตอนหนึ่งได้ แต่ต้องเห็นภาพรวมตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ

องค์กรจึงใช้ SIPOC Model เพื่อทำความเข้าใจความเชื่อมโยงระหว่าง Supplier, Input, Process, Output และ Customer ทำให้สามารถระบุจุดคอขวด ลดความซ้ำซ้อน และควบคุมคุณภาพได้ตลอดทั้งกระบวนการ

3. บริหารต้นทุนด้วยข้อมูลจริงผ่าน Unit Cost Analysis

การควบคุมต้นทุนที่มีประสิทธิภาพต้องเริ่มจากการเข้าใจต้นทุนที่แท้จริง

คณะฯ นำแนวคิด Unit Cost Analysis มาวิเคราะห์ต้นทุนในระดับกิจกรรมและบริการ เพื่อให้เห็นการใช้ทรัพยากรในแต่ละส่วนอย่างชัดเจน และนำข้อมูลดังกล่าวไปใช้ประกอบการวางแผนและตัดสินใจเชิงบริหาร

4. ลดความสูญเปล่าด้วย 7 Wastes และ Root Cause Analysis

องค์กรให้ความสำคัญกับการปรับปรุงกระบวนการอย่างต่อเนื่อง โดยใช้แนวคิด 7 Wastes เพื่อค้นหาความสูญเปล่าในกระบวนการทำงาน และใช้ Root Cause Analysis เพื่อวิเคราะห์สาเหตุที่แท้จริงของปัญหา

แนวทางดังกล่าวช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินงาน ลดขั้นตอนที่ไม่จำเป็น และลดการใช้ทรัพยากรโดยไม่ก่อให้เกิดคุณค่า

5. ใช้ Digital Workflow และ Data System เพื่อยกระดับคุณภาพ

อีกหนึ่งปัจจัยสำคัญคือการนำระบบดิจิทัลและข้อมูลมาใช้สนับสนุนการดำเนินงาน

การใช้ Digital Workflow และระบบข้อมูลช่วยให้การทำงานมีมาตรฐาน ลดความผิดพลาดจากมนุษย์ (Human Error) และเพิ่มความถูกต้องแม่นยำของข้อมูล ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญของการบริหารจัดการสมัยใหม่

 Operation Excellence ไม่ได้หมายถึงการทำงานหนักขึ้น 

บทเรียนจากคณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น สะท้อนให้เห็นว่า การยกระดับผลการดำเนินงานไม่ได้เกิดจากการเพิ่มทรัพยากรหรือเพิ่มภาระงานเสมอไป แต่เกิดจากการออกแบบระบบการทำงานให้มีประสิทธิภาพ ใช้ข้อมูลประกอบการตัดสินใจ และปรับปรุงกระบวนการอย่างต่อเนื่อง

เมื่อองค์กรสามารถเชื่อมโยงคุณภาพ ประสิทธิภาพ และต้นทุนเข้าด้วยกันได้อย่างสมดุล ก็จะสามารถสร้างผลลัพธ์ที่ดีและยั่งยืนได้ในระยะยาว